Het energienetwerk moet flexibeler en Europeser, bepleit Maarten Abbenhuis CEO van TenneT TSO B.V. vandaag in Het Financieele Dagblad. Hoewel technologische innovatie inderdaad cruciaal is om ons elektriciteitsnetwerk te moderniseren, dreigt het debat te eenzijdig te worden. Het gevaar bestaat dat we de sociale en ruimtelijke dimensies van deze uitdaging onderschatten.

De huidige focus op netuitbreiding en technische oplossingen negeert namelijk de ruimtelijke inpassing en de weerstand die daarmee gepaard gaat. Grootschalige infrastructuurprojecten stuiten vaak op vertragingen door lokale bezwaren en complexe besluitvorming. Als we alleen op technologie blijven vertrouwen, lopen we het risico dat de energietransitie ernstig vertraagt.

Sociale innovatie is minstens net zo belangrijk. Dit gaat niet alleen over het betrekken van lokale gemeenschappen, maar ook over het herzien van governance-structuren om beter om te gaan met spanningen tussen lokaal, nationaal en Europees beleid. Zoals Dr. Gerdien de Vries en Prof. Dr. Thomas Hoppe van de TU Delft benadrukken: “Technologische innovaties kunnen niet slagen zonder sociale innovaties. Lokale gemeenschappen moeten worden betrokken en geïnformeerd om draagvlak te creëren en projecten te versnellen.”

Uit mijn eigen onderzoek in Amsterdam blijkt bijvoorbeeld dat de integratie van energietransitie en stedelijke verdichting leidt tot spanningen over ruimtegebruik. Bij plannen voor nieuwe warmtenetten in dichtbevolkte gebieden zagen we hoe belangrijk vroege betrokkenheid van bewoners is om weerstand te verminderen. Tegelijkertijd toont onderzoek in Flevoland aan dat lokale eigenaarschap van windprojecten niet alleen sociale acceptatie verhoogt, maar ook economische voordelen oplevert voor de gemeenschap.

Het is tijd om naast technische innovaties ook stevig in te zetten op nieuwe vormen van participatie, planning en samenwerking. Alleen door technologie en sociale innovatie hand in hand te laten gaan, kunnen we de ruimtelijke en maatschappelijke uitdagingen van de energietransitie succesvol aangaan.